ادبیات رویکرد تربیتی ( کلاس شیشه ای )

جواب یک :

  الف) نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است   ( کنایه از بی شمار بودن )

  ب) میان بندگی را بباید بست:  تومیان بندگی را باید ببندی : میان-->همت |  بندگی -->اطاعت  | ببایدت بست / باید ببندی)-->فعل امری)

میان بستن : کنایه از تلاش کردن

معنای بیت ششم : کسی خداوند را آنگونه که هست نمیتواند کامل ستایش کند(ماستایش کامل و شایسته خداوند را نمیتوانیم انجام دهیم)پس تو باید اماده اطلاعت کردن و تلاش کردن برای بندگی خداوند بشوی

ج) نه همه مستمعی فهم کند این اسرار                                  

د) هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار:  نقش بر دیوار کنایه از  بی احساسی و بی تحرکی است

2- ب)- میغ:باران//محبس:زندان// قندیل : چراغ آویز

3-  روزی­ ده: روزی دهنده. (کسی که روزی می­دهد).          رهنمای: نشان دهنده­ ی راه. صفت فاعلی مرکّب مرخم: صفتی که بخش پایانی آن حذف شده باشد. مثال: رزم­آزمای ó رزم­آزماینده  /  روزی­دهó روزی دهنده /   جنگ­جوی ó جنگ­جوینده / ره ­نمای ó ره نماینده خداوند کیهان و گردان سپهر

پس دو صفت دیده می شود گزینه  ج

4- سعدیا راست روان گوی سعادت بردند /  راستی کن که به منزل  نرسد  کج  رفتار

سعدیا / منادا

راست روان گوی سعادت بردند / جمله دوم

راستی کن/ جمله امری ، جمله سوم

که به منزل  نرسد  کج  رفتار / جمله چهارم

ای سعدی /، انسان های درست کار ، به سعادت و خوش بختی می رسند /، بنابراین تو هم انسانی صادق و راستگو باش ، /زیرا انسان های بدرفتار به هدف و مقصودشان نمی رسند./

پس بیت چهار جمله است

5-   خبرت هست که مرغان سحر می گویند/  آخرای خفته،سرازخواب جهالت بردار

دقت کنید می پرسد کدام وجود ندارد ؟ یعنی سه گزینه درست است و یک گزینه اشتباه است.

  دانش های ادبی:

  آرایه ی ادبی(جناس): سحر، سر

  آرایه ی ادبی(مراعات نظیر): خفته، خواب، سحر

  آرایه ی ادبی (تشبیه): خواب جهالت/   (جهل و نادانی به خواب تشبیه شده است. جهالت:مشبه،  خواب :مشبه به)

  کنایه: مصراع دوم کنایه از آگاهی

تشخیص : مرغان سحر می گویند

پس جواب گزینه : الف تلمیح است.

6- کل بیت « تلمیح » به آیات قرآن / جواب گزینه ب

1- و سخّر لکم لیل فی النّهار(شب و روز را برای شما رام کرد) 2- و سخّر الشمس والقمر(خورشید و ماه را مسخّر ساخته) 3- آیه ی 13 سوره ی جاشیه: و سخّر تکُم ما فی السّموات و ما فی الارض جمیعاً منه (و آنچه را در آسمان ها و آنچه را در زمین است به سود شما رام کرد همه از اوست)

** تقدیر عزیز: تلمیح به آیه ی 96 سوره انعام «ذلک تقدیر العزیز العلیم» این تقدیر خدای مقتدر و داناست ** تقدیر عزیز کنایه از فرمان محکم و استوار **

دانش های ادبی:

  قافیه: نهار

  آرایه ی ادبی(تضاد): لیل، نهار

  آرایه ی ادبی(مراعات نظیر): ماه، خورشید، لیل  نهار

   دانش های زبانی:

  پاک و بی عیب خدایی: (موصوف و صفت)

  مسخّر : رام، مطیع

  تقدیر: خواست و اراده ی خداوند

  معنا: خداوندپاک و منزه با اراده و خواست خود ماه و خورشید و شب و روز (تمام هستی) را مطیع خود آفریده است.

7- گزینه ج قادر بودن

8- اسم بعد از حرف اضافه متمم است/  حروف اضافه را مشخص می کنیم :

در / چون / در / از

خب اسم های بعد از این حروف اضافه متمم هستند

زمین / کوه / بیابان / نهر / کوه / جواهر / معادن

پس 7 متمم داریم جواب گزینه د

8-

انواع را  :

نشانه ی مفعول : این «را» پس از مفعول می آید:مثال : کودک اسباب بازی را گم کرد.

بدل از حرف اضافه: این« را» پس از متمم می آید : مثال: شیخ ما را پرسیدند.

فک اضافه: این« را» بین مضاف ومضاف الیه آمده وساختار ترکیب اضافی را جابه جا می کند:

مثال: او را نام علی است .

نکته : در دستور زبان امروزی« را» فقط و فقط نشانه ی مفعول است دو نوع دیگر در کتاب های کهن فارسی وجود دارند و در دستور تاریخی زبان فارسی بررسی می شوند .برای درک دو نوع دوم باید جمله را به زبان معیار و امروزی برگردانیم و به قول معروف برای خود معنی کنیم:

مثال: شیخ ما را پرسیدند = از شیخ ما پرسیدند /  او را نام علی است = نام او علی است .

رای  بدل از حرف اضافه در حقیقت به جای یکی از حروف اضافه به کار می رود .

نکته : هنگامی که «را» بدل از حرف اضافه ی« برای» باشد می توان آن را به صورت فک اضافه هم در نظر گرفت. 

مانند : او ما را معلم بود .

او معلم ما بود  - فک اضافه

او برای ما معلم بود . بدل از حرف اضافه

با این توضیح گزینه 4  جواب سوال است.

10

گزینه 4 صد وابسته پیشین است

11-  الف

12- ج

اختلاف در حرف  ز +  ذ

13- ج جناس و قافیه

14-  ب

نشانه ها و پدیده ها

15- دیبای هفت رنگ / ترکیب وصفی

16-  شما در برگه هم خانواده با روش ساخت هم خانواده آشنا شدید

در گزینه د کلمه ها هم خانواده نیستند

17- بستان مفرد است

18- قصیده

19- ج این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود

20- ب

هر یکی را آنچه لازم دارد داده است.

21- ج  جوانب

22- ج نعمتت

23-  د   وجود : عالم هستی

24-   ج  در قرن پنجم نوشته شده نه قرن 7

25-  الف / تعجبی است   و بقیه پرسشی

26-  ب / بستان معرفت

اضافه ی تشبیهی:

گاهی شاعر یا نویسنده برای بیان آنچه در ذهن خود می گذرد از شگرد یا هنر یا روش زیبانمایی استفاده می كند تا فكر را توسط شگردهای زبانی ماندگار و لذت آفرین نماید .
اضافه ها یك چنین شگردی هستند.
مثلا: به جای آنكه بگوید : دوستی مانند یك درخت به ما بهره می دهد .
دوستی :مشبه
درخت : مشبه به
وسیله ی تشبیه درست كردن = ادات تشبیه ( مثل - مانند - گویا - و ... حرف یا فعل)
وجه شبه = ویژگی این شباهت و تشبیه ( دراینجا بهره مندی )
شاعر یا نویسنده به جای این جمله می گوید : درخت دوستی
یعنی بصورت اضافه تشبیهی كلام خود را بیان می دارد.
می گوید : درخت دوستی ( مشبه به - مشبه )

توجه فرمودید كه تنها از مشبه و مشبه به استفاده شد و وجه شبه و ادات شبه حذف گردید.در واقع به تشبیهی كه ادات و وجه شبه آن حذف شود تشبیه بلیغ می گویند.

در واقع در اضافه تشبیهی  : یکی از طرفین تشبیه به دیگری اضافه می شود:درخت دوستی(دوستی به درخت تشبیه شده)-لب لعل(لب به لعل تشبیه شده)-مس وجود(وجود به مس تشبیه شده)

27- ج / حجت هم خانواده بقیه نیست

28-  ب / مرزبان نامه نوشته مرزبان بن رستم شروین پریم به زبان طبری است که سعد الدین وراوینی به فارسی برگرداند.

29-  گزینه ب

لحظات جمع مونث سالم یا ات است و مفرد ان لحظه/ خصال جمع مکسر و مفرد آن خصلت / خاندان اسم جمع / متعالی مفرد

30- ج

31-  ج

32- الف

33-  الف مشابه با سوال 28

34-  د

35-  ج  چون ریشه این سه کلمه با هم فرق دارد

36- الف به معنی راه و روش است

37-  ب / نغمه حروف ندارد

واج آرایی حرف ر

 مراعات نظیر  :   بیابان، ابر،ببارد،تشنه

تشبیه : دیدار یار غایب مانند باریدن ابر در بیابان است

38- د / تمام گزینه ها ترکیب اضافی هستند

شما تفاوت ترکیب اضافی و ترکیب وصفی را می دانید.

39- همه هم ریشه هستند اما کلمه جملات با بقیه معنی نزدیک ندارد. شما می دانید برای هم خانواده دو شرط لازم است : 1- ریشه مشترک 2- معنای نزدیک

40- ب / انتقاد پذیر بودن