ادبیات رویکرد تربیتی ( کلاس شیشه ای )

جواب 

دوستان خوب و پرتلاش من در کلاس ادبیات 

دوست من آقای قنبری

داستانی که شما انتخاب کردید و در کلاس ، بسیار مؤثر آن را خواندید ، حال کلاس را دگرگون نمود ،( این را می شد از چشمان همه دانش آموزان خواند)

آری کتاب های خوب همیشه حال ما را خوب می کنند. 

از شما برای حسن انتخابتان سپاسگزارم

در دو هفته اخیر چند صفحه اول کتاب فارسی را با هم کار نمودیم . امروز یک آزمون کتاب باز open book برگزار می کنیم. این سوالات را ذخیره نمایید. در منزل پاسخ دهید و به جلسه بعد تحویل دهید.

ملکا ذکر تو گویم

✅نکته ی اول برای این کار یک بار جمله ها را بخوانیم با دقت...حالا دراین مثال :
دست در دامن مولا زد ،در / که علی بگذرو ازما مگذر
درنگاه اول افعالی را که در این بیت هستند معلوم می کنیم.
اینجا ، زد ،بگذر،مگذر
سه فعل داریم پس قطعا فعلا سه جمله هم داریم.

✅به اندازه ی تعداد افعال موجود جمله هست.
اما این پایان کار نیست.چون باید ببینیم در جمله افعال محذوف یا شبه جمله و منادا هم هست.این بیت را اگر خوب بخوانیم هیچ فعلی حذف نشده است پس افعال محذوف نداریم.

اما بحث منادا وشبه جمله✅

در مصراع دوم این بیت علی منادا می باشد گرچه نشانه ی ندا ندارد.
در بعضی اوقات منادا بدون نشانه ی ندا می اید و با اهنگ خواندن یا ازطریق معنی کردن جمله متوجه می شویم که منادا هست.
پس علی هم چون منادا هست یک جمله به حساب می اید
در اول عرض کردم سه فعل درجمله موجود بودو منادا هم داریم
پس شمارش تعداد جملات دراین بیت میشه چهار جمله.

✅خلاف راه صواب است و نقص رای اولو الاباب که ذوالفقار علی درنیام وزبان سعدی در کام .
دراینجا اگربه ظاهر جمله نگاه کنیم فقط فعل ربطی است هست.

پس یک فعل داریم،اما دقت کنید باید دنبال منادا و افعال محذوف هم باشیم.
این جمله را چندبار هم اگر بخوانیم منادا و شبه جمله ندارد.
پس سراغ افعال محذوف می رویم.
جمله ی اول خلاف راه صواب است
و نقض رای اولوالاباب (است )

✅اینجا فعل است حذف شده واین نوع حذف را حذف به قرینه ی لفظی می گویند یعنی فعل ازلفظ فعل قبل از خودش می باشد
فعل قبلش است بود واینجا هم است حذف شده است.
✅تا اینجا دوجمله پیدا کردیم،
که ذوالفقار علی در نیام (باشد )
این هم جمله بعدی اینجا باشد حذف شده است ولی حذف به قرینه ی معنوی
چون قبل از آن فعلی از لفظ باشد نیست.
✅تا اینجا سه جمله داريم.

و زبان سعدی در کام (باشد )
اینجا هم باشد حذف شده بازهم به قرینه ی معنوی است.

✅پس در اینجا چهار جمله داریم
گرچه در اول ظاهر جمله فقط یک فعل ربطی داشت.

#نکته_ای_در_بحث_شمارش_تعداد_جملات

✴️برخی از افعال به صورت کوتاه شده یا مخفف می آیند که درشمارش جملات باید به این نکته دقت کرد
مثال:
⏹علم،چندان که بیشتر خوانی
⏹چون عمل درتونیست،نادانی

❇️مصراع اول (خوانی )فعل می باشد درمصراع دوم (نیست )فعل هست اما باید دقت کنیم در نادانی (ی)به معنی (هستی )می باشد وفعل است که بیشتر درمعنی ومفهوم جمله متوجه می شویم پس کل بیت می شود سه جمله

آن است كه به موجب وجود فعل در جمله قبل یا بعد فعل را نیاورند.
منت خدای را عزو وجل كه طاعتش موجب قربت است و به شكر اندرش مزید نعمت.
عبارت 3جمله دارد یك فعل بعد از خدای را [است] و در آخر عبارت مزید نعمت [است] حذف شده است.

✅ ب)حذف به قرینه معنوی :
آن است كه از راه معنی پی به فعل ببریم و نمونه فعل وجود نداشته باشد.
اول دفتر به نام ایزد دانا
صانع و پروردگار حی توانا
یعنی اول دفتر را به نام خدا آغاز می كنم.

20 مهرماه، روز بزرگداشت حافظ نام‌گذاری شده است. خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاالدین حافظ شیرازی شاعر بزرگ سده هشتم (حدود 727-792 هجری‌قمری برابر با 706-769 هجری‌شمسی) از شاعران نامدار ایرانی محسوب می‌شود.

این شاعر بلند مرتبه علوم و فنون را در محفل درس استادان زمان فراگرفت و در علوم ادبی، پایه‌ای رفیع یافت. به ویژه در علوم فقهی و معارف الهی تامل بسیار کرد و قرآن را با چهارده روایت گوناگون از بر داشت.

دیوان حافظ مشتمل بر حدود ۵۰۰ غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است. دیوان حافظ به اشکال و شیوه‌های گوناگون، به زبان‌فارسی و دیگر زبان‌های جهان منتشر شده است.

دیوان حافظ از پرفروش‌ترین و پرنشرترین کتاب‌ها به شمار می‌آید. این کتاب زینب‌بخش خانه همه ایرانیان است. تفال زدن به حافظ کار مرسومی است و علاقه‌مندان بسیاری دارد.

دیوان حافظ به مناسبت‌های مختلف جشن و شادی در سرزمین پارسی سر سفره عید و شب یلدا همراه تمام ایرانیان است.

آرامگاه حافظ در شهر شیراز از جاذبه‌های مهم گردشگری محسوب می‌شود و در فضای آرام و سرسبز میزبان دوستداران حافظ است.

دیوان حافظ، بی‌نهایت تجدید چاپ شده و توسط ناشران مختلف در شکل و شمایل متنوع و با قیمت‌های متفاوت در قالب کتابی فاخر با تصاویر نگارگری بی‌نظیر تا قطع جیبی منتشر شده است.

مقام معظم رهبری درباره این شاعر بزرگ می فرمایند : 

«همه قشرها از عرفای مجذوب جلوه های الهی تا ادیبان و شاعران خوش ذوق، تا مردم معمولی، هرکدام در حافظ سخن دل خود را یافته و به زبان او شرح وصف خود را سروده اند؛ شاعری که لفظ و معنا و قالب و محتوا را با هم به اوج رسانده است و در هر مقوله ای زبده ترین و موجزترین و شیرین ترین گفتار را دارد»

در میان غزلیات حافظ شیرازی ابیاتی به چشم می خورد که تداعی کننده ضرب المثل های ادب پارسی است:

«آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است/ با دوستان مروت با دشمنان مدارا»

 «همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی/به پیام آشنایان بنوازد آشنا را»

 «تو پنداری که بدگو رفت و جان برد/حسابش با کرام الکاتبین است»

 «هر گه که دل به عشقی دهی خوش دمی بود/در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست»

 «هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار/کس را وقوف نیست که انجام کار چیست»

 «گرت چو نوح نبی صبر هست در غم طوفان/بلا بگردد و کام هزار ساله برآید»

 «طی مکان ببین و زمان در سلوک شعر/کاین طفل، یک شبه ره یکساله می رود»

 «به صفای دل رندان صبوحی زدگان/بس در بسته به مفتاح دعا بگشایند»

آورده اند که...

شب چهلم

حافظ در یادگیری علوم و سرودن اشعار دچار مشکل بود، لذا نذر نمود که به مدت چهل شب به عبادت بپردازد تا حاجت روا گردد، آنگاه با خلوص چهل شبانه روز به ریاضت و عبادت پرداخت. در شب چهلم بر اثر خستگی فراوان به حالت نیمه هوشیار فرو رفت. او امیرالمؤمنین را در هیبت سقایی دید که جام آبی را به او تعارف می کند، حافظ از آن آب جرعه ای می نوشد و سپس می بیند که کلمات زیبای قرآنی در برابر چشمانش رژه می روند و آن آب جرعه ای از دریای علم و دانش و ادب بوده است. حافظ در ابیاتش اشاره ی صریحی به این داستان دارد و می گوید:

«دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند/ وندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند»

ابیات قرآنی

حافظ در اشعارش، داستان های زیادی را به ویژه از قرآن نقل می کند؛ آن هم در ابیاتی بسیار کوتاه. یعنی گاه حتی با یک بیت، اشاره مستقیم دارد به داستانی قرآنی؛ به نمونه های زیر دقت کنید:

«یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور»؛ یا «عزیز مصر به رغم برادران غیور / ز قعر چاه برآمد به اوج ماه رسید» که اشاره مستقیم به داستان حضرت یوسف دارد.

  «ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند/چون تو را نوح است کشتیبان ز توفان غم مخور»

 که اشاره به داستان حضرت نوح دارد.

مراسم زیارت عاشورا و سینه زنی در دبیرستان کشاورزجود صبح روز سه شنبه با حضور گرم دانش آموزان عزیز

در کدام گزینه صفت عالی " وابسته پیشین " محسوب نمی شود؟

الف) گرامی ترین شما، نزد خدا پرهیزگار ترین شماست.
ب) بهترین کتاب هدایت بشر، قرآن است.
ج) دوست خوب، بهترین نعمت است.
د) نثر گلستان سعدی، زیباترین نثر ادب فارسی می باشد.

جواب

میتونه با وابسته پیشین ( مثل صفت اشاره ، صفت شمارشی ،.....) بیاد

میتونه با وابسته پسین( صفت ، مضاف الیه، ی نکره،....) یا با هر دو وابسته

مثال : 

من کتاب خواندم
من : نهاد / گروه اسمی/ هسته / اما وابسته نداره
کتاب/ هسته/ گروه اسمی مفعول اما وابسته پیشین و پسین نداره
خواندم گروه فعلی

من این دو کتاب جالب را خواندم
کتاب : هسته اما با وابسته اومده
این صفت اشاره/ وابسته پیشین
دو صفت شمارشی ترتیبی/ وابسته پیشین
کتاب اسم و هسته
جالب صفت / وابسته پسین

در بسیاری از ترجمه ها این شبه جمله ها را به صورت صفت معنی می کنند که در دستور درست نیست یعنی معنی می کنند :
ایات خدای بلند مرتبه.

ترکیب وصفی مقلوب " گردان سپهر"

خداوند سپهر   ترکیب اضافی 

نکته : می توان کل ترکیب "گردان سپهر" را یک واژه مرکب دانست

ترکیب وصفی مقلوب :

وقتی جای اسم و صفت عوض شود و کسره از بین برود و کلمه اول صفت باشد

بزرگ مرد = مردِ بزرگ  

پیر مرد = مردِ پیر

شکسته دل = دلِ شکسته

بازآمدم بازآمدم از پیش آن یار آمدم
در من نگر در من نگر بهر تو غمخوار آمدم

شاد آمدم شاد آمدم از جمله آزاد آمدم
چندین هزاران سال شد تا من به گفتار آمدم

آن جا روم آن جا روم بالا بدم بالا روم
بازم رهان بازم رهان کاین جا به زنهار آمدم

من مرغ لاهوتی بدم دیدی که ناسوتی شدم
دامش ندیدم ناگهان در وی گرفتار آمدم

من نور پاکم ای پسر نه مشت خاکم مختصر
آخر صدف من نیستم من در شهوار آمدم

ما را به چشم سر مبین ما را به چشم سر ببین
آن جا بیا ما را ببین کان جا سبکبار آمدم

از چار مادر برترم وز هفت آبا نیز هم
من گوهر کانی بدم کاین جا به دیدار آمدم

یارم به بازار آمده‌ست چالاک و هشیار آمده‌ست
ور نه به بازارم چه کار وی را طلبکار آمدم

ای شمس تبریزی نظر در کل عالم کی کنی
کاندر بیابان فنا جان و دل افگار آمدم

مولانا

🔻از ظلمت خود رهایی ام ده / با نور خود آشنایی ام ده

🔹کلمه یا کلمه هایی که بعد از قافیه عینا تکرار می شوند و از نظر املایی و معنا کاملا یکسان هستند.

در بیت بالا " ام ده" و "ام ده" که در پایان مصراعها تکرار شده اند، ردیف هستند.

🔻یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور
کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

در این بیت کلمات "کنعان" و "گلستان" قافیه و "غم مخور" و "غم مخور" ردیف هستند.

چند نکته:🔻🔻🔻🔻

🔹قافیه معمولا یک کلمه است ولی ردیف می تواند یک یا چند کلمه باشد.

🔹آوردن قافیه در شعرهای سنتی اجباری است اما آوردن ردیف اختیاری است.

🔹قافیه و ردیف در شعر نو اختیاری است.

🔹ردیف همیشه بعد از قافیه می آید و بین آنها فاصله ای نیست.

🔹اگر قبل از قافیه کلمات یکسانی به کار رود ردیف محسوب نمی شود.

مانند:
هرچند رسد هر نفس از یار غمی / باید نشود رنجه دل از یار دمی
آتش عشق است کاندر نی فتاد  / جوشش عشق است کاندر می فتاد

به این کلمات در اصطلاح ادبی "حاجب" می گویند

به نام خداوند جان و خرد / کزین برتر اندیشه برنگذرد

دو جمله:
جمله اول، جمله استثنایی
و فعل جمله دوم: برنگذرد فعل. پیشوندی

نهاد مصرع دوم: اندیشه

اندیشه :مشتق

آرایه ها:

اندیشه و خرد مراعات نظیر

خرد، بر نگذرد: قافیه

اندیشه :تشخیص

واج آرایی: مصوت " ا . ر "

کزین برتر = که از این برتر ؛این: وابسته ؛برتر: هسته

برتر: قید

معنی:
معنی: به نام خداوندی آغاز می کنم که دو نعمت بزرگ عقل و جان را به انسان عطا کرده است زیرا فکر و اندیشه انسان نمی تواند فراتر ازاین برود . به ذهن و اندیشه انسان ،سخنی بالاتر ازاین خطور نمی کند که سخنش را با نام پروردگاری آغاز کند که به انسان جان و خرد بخشیده است.