آرایه جناس

ادبیات رویکرد تربیتی ( کلاس شیشه ای )

بر رهگذرت بسته ام از دیده دو صد جوی        تا بوکه تو چون سرو خرامان بدرآیی     

آرایه جناس


🔴  آرایه ی جناس را باید به دو نوع اصلی تقسیم کرد: 1) جناس تام ۲) جناس های غير تام (ناقص)

جناس تام: هر گاه واژه ای دو بار در یک بیت یا عبارت به کار رود و هر بار معنایی متفاوت از آن برداشت شود، و در جناس همسان (تام):از نظر نوشتاری یکسان و از نظر معنایی متفاوت باشد

خرامان بشد سوى آب روان / چنان چون شده، بازیابد روان» 
🔹روان: در مصراع اول: جاری 
- در مصراع دوم: جان و روح

📍 جناس های ناقص: هرگاه دو واژه در یکی از موارد آوایی زیر اختلافی جزئی داشته باشند و در یک بیت یا عبارت به کار روند، یکی از انواع جناس ناقص پدید میآید:
📌  الف) اختلاف دو واژه در مصوتهای کوتاه (حرکت ها) است؛ چند نمونه: کَند - کُند، منکِر - منکَر
به این نوع جناس،  "جناس ناقص حرکتی " می گویند.  

📍 ب) اختلاف دو واژه تنها در یک حرف است (حرف را در اینجا معادل صامتها و مصوتهای بلند فرض کنید): 
🔸 اختلاف در حرف آغازین : ناز ۔ باز
🔸اختلاف در یکی از حروف میانی: آستین - آستان
🔸اختلاف در حرف آخر؛ غریب - غریو
بہ این نوع جناسں، "جناسں ناقصں اختلافی" می گویند.

🔸 پ) یک واژه، یک حرف، بیش از دیگری دارد: 
🔹 در ابتدا یک حرف بیشتر دارد:  شما - ما
🔹 در میانه یک حرف بیشتر دارد: مین - میان 
🔹در انتها یک حرف بیشتر دارد: جان - جهان 
به این نوع جناس، "جناس ناقص افزایشی "  می گویند.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم دی ۱۳۹۸ساعت 16:16  توسط ملاحسنی  |