ادبیات رویکرد تربیتی ( کلاس شیشه ای )

درس دوم فارسی هشتم

 در این درس با فراز هایی از خطبه های باارزش مولا علی علیه السلام در نهج البلاغه آشنا می شویم.

در آفرینش خفاش به (خطبه ی 155) مراجعه کنید

 در آفرینش ملخ به خطبه ی 185 نهج البلاغه مراجعه کنید. 

 در آفرینش مورچه به خطبه ی 185 مراجعه کنید. 

در آفرینش طاووس به خطبه ی 165 مراجعه کنید

دلایل : جمع دلیل  علت ها / خالق : خدا ، آفریننده / بی همتا : بی مانند ، بی نظیر ،یکتا / اسرار: جمع سرّ رازها / پرتو :نور وروشنی / لاله های گوش : بخش هلالی غضروفی دور گوش / حدقه:کاسه چشم ، مردمک چشم / دفع : راندن - متضادش جذب / بنگر: فعل امر نگاه کن / عظمت : بزرگی / جثه:اندام ، پیکر /انباشته شده : پر شده / چونان : مانند / برافراشته: بلند کرده / نقش ونگار : شکل وشمایل / خزان : پاییز  / زرّناب : طلای خالص  / فراز : بلندی متضادش فرود ، نشیب / درهم آمیخته: مخلوط شده ، ترکیب یافته / شکاف : سوراخ ، درز، روزنه

نکته مهم : این درس منبع خوبی برای یادگیری آرایه تشبیه است چون تشبیهات زیادی در این درس به کار رفته که می توان پس از  یا دگیری آن ها نمونه ای شبیه به آنها نیز در نوشته خود به کار برد .

تشبیهات به کار رفته در درس :

صفحه 17 : ..... این بال ها همانند لاله های گوش اند

صفحه 18 :.... برای او دو چشم و دو حدقه چونان ماه تابان آفرید . /  دو پای داس مانند که اشیا را بر می دارد.

صفحه 19 : دم کشیده اش که آن را چونان چتری گشوده است که طاووس آن را بر سر خود سایبان می سازد .

گویی بادبان کشتی است که نا خدا آنرا برافراشته است .

رنگ های پر طاووس را به روییدنی های زمین تشبیه کنی ....

اگر آنرا با پارچه های پوشیدنی همانند سازی چون .........

پرهای طاووس چونان برگ خزان دیده می ریزد...

در اطراف گردنش گویا چادری سیاه افکنده ...

نکات درس دوم فارسی هشتم (صورتگر ماهر ) " صورتگر ماهر "  صفحه 20

1 :راستی را کس نمی داند که در فصل بهار         از کجا گردد پدیدار، این همه نقش و نگار؟

راستی را : به راستی    پدیدار: آشکار، پیدا، عیان   نقش و نگار: تصاویر رنگارنگ

معنی بیت: به راستی هیچ کس نمی­ داند که در فصل بهار، این همه نقش و نگار زیبا ( گل ها و سبزه ها و ... ) از کجا پیدا می­ شوند؟

2 :عقل ها حیران شود کز خاک تاریک و نژند        چون برآید این همه گل های نغزِ کامکار؟

حیران: متحیّر، متعجّب، سرگشته  / نژند: تیره، غمگین، اندوهگین، سرد و نمناک/ نغز : خوب، نیکو /     کامکار:  خوشبخت، کامروا، دل­پسند،   /   گل کامکار : گل سرخ و زیبا

معنی بیت: عقل انسان شگفت زده می شود که چگونه از خاک تیره ­ی سرد و بی ­روح، این همه گل­های سرخ  زیبا می ­روید؟

 3 :چون نپرسی کاین تماثیل از کجا آمد پدید؟       چون نجویی کاین تصاویر از کجا شد آشکار؟

کاین: مخفّف که این         تماثیل:جمع تمثال، شکل و تصویر، مجسّمه  

معنی بیت: چرا از خودت نمی­ پرسی و پرس و جو نمی کنی که این­ همه شکل و تصویر( گل و ...) از کجا پیدا و پدیدار می­شود؟

4: برق از شوق که می خندد بدین سان قاه قاه ؟      ابر از هجر که می گرید بدین سان زار زار؟

شوق :میل و رغبت        هجر :جدایی، دوری        بدین سان: به این شکل

آرایه­ ی تضاد:(شوق و هجر/ می­ خندد و می­ گرید/ قاه­ قاه و زار زار)

آرایه­ ی مراعات نظیر :(ابر- برق / خنده – گریه)

آرایه­ ی تشخیص: (برق قاه قاه می­خندد / ابر زاز زاز می گرید)

معنی بیت: برق آسمان از اشتیاق دیدار چه کسی این گونه با صدای بلند قهقهه می­زند و ابر از غم دوری چه کسی این گونه زارمی­زند؟    ( گریه می کند)

5 :کیست آن صورتگرِ ماهر که  بی تقلیدِ غیر    این همه صورت بَرَد بر صفحه ی هستی به کار؟

صورتگر:نقّاش، مجسّمه ساز                               هستی : جهان

معنی بیت: آن نقّاش ماهری که بدون تقلید از دیگران این همه تصاویر تازه و زیبا را بر صفحه ی هستی( دنیا ) به کار بسته است (کشیده است )، چه کسی است